Địa phận câm lặng

Tuyệt nhiên không ai nói gì.

Tôi vẫn thường cố tình đi ngang chốn này, cảm tưởng sự xuất hiện của mình như một màn trình diễn nổi bật duy nhất mà mọi ánh mắt đổ dồn về. Tất cả đều thinh lặng, nằm bất động trong hình dáng không ai thấy. Chủ nhân những ngôi nhà có khi còn rất trẻ, có người còn chưa kịp để lại dấu ấn với cuộc đời.

Kiến trúc của mỗi nhà vuông vuông tẻ nhạt, quét vôi trắng giông giống nhau nổi bật cả một vùng. Nhà không số chen chúc ven những con đường không tên. Chúng nằm san sát, co ro như cam chịu tiếng gọi của số phận.

Ở một khu cỏ hoang nhuộm màu bụi đỏ, rậm rạp xô nhau. Vài cụm thân cao khẳng khiu, bướng bỉnh vươn lên thách thức sự tàn bạo của mưa nắng. Ở một khu khác người ta san bằng đất đá trồng cải. Màu xanh điểm lơ thơ trên nền đất nâu tươi tốt. Lại có những cụm bị ai đó dùng lửa phát hoang, gốc cháy đen nhưng cỏ vẫn đứng trơ lì như chờ chực một trận mưa mùa hè đổ xuống để tiếp tục sinh sôi.

Lẩn khuất trong đó là những ngôi mộ xây bằng đá ong lâu đời. Khu mộ này chắc đã lâu không ai tới. Cỏ hoang mặc sức tung hoành, lấn chiếm. Thời gian giẫm đạp qua đây in rõ dấu vết của lãng quên. Bao lâu thì dấu vết  những người chết sẽ hoàn toàn mất hút trên thế gian?



Bước vào địa phận của “thành phố chết”, lòng tôi thấy thanh thản lạ lùng. Sao tôi lại chọn đi qua đây thường xuyên ? Sao tôi tìm được bình yên trong nỗi câm lặng của những âm hồn? Hay do ở chỗ này chỉ mình tôi có tiếng nói? Hay khi bước vào đây, tôi cảm nhận rõ sự sống như viên ngọc quý mà mình may mắn còn sở hữu? Hay tôi biết lát nữa, sau khi tôi rời khỏi đây, tôi sẽ tận hưởng niềm vui của kẻ được quay về với cuộc sống sôi động? Tôi đâu có chán đời. Tôi yêu cuộc sống, yêu thiên nhiên và thích sống hài hòa, bình yên trong nó.

Tôi thấy khuôn mặt những người thăm mộ cũng gần gũi. Viếng thăm người chết, lòng họ lắng xuống, không còn mang vác những sân si, so tính ngoài đời. Nhưng rồi khi bước ra khỏi đây, họ sẽ trở về con người của đời sống thường nhật đầy dục vọng, nghi ngại, phân chia. Ít ra tôi cảm nhận như vậy.

1981

Người này qua đời năm 1981. Hơn 30 năm trước. Lúc tôi chưa sinh ra. Chợt lan man nghĩ không biết đã có bao nhiêu con người lọt vào đời và bao nhiêu người lọt xuống đất trong ngần ấy năm? Lúc tôi và thế hệ của tôi chưa có, cuộc sống đã bao gồm một phần rất nhỏ như cái chết của người này. Cuộc sống đã ồn tại và vận hành liên miên với tất cả bản chất của nó xuyên suốt chiều dài thời gian.

Mỹ Tâm cũng ra đời vào năm này. Tự dưng tôi biết mình nói nhảm! Nhưng ai biết được, tức khắc lúc đó tôi nghĩ ngay tới cô ca sĩ nhiều thành tựu này. Khắp nơi trên trái đất, sự sống-sự chết cứ diễn ra trong từng giây từng phút, ở nơi này nơi khác; không  thấy nhau, không biết nhau nhưng sống-chết, sinh thành-hoại diệt luôn hiện hữu sóng đôi như thế. Một ngôi sao tầm ảnh hưởng rộng trong âm nhạc lọt lòng mẹ tận miền Trung. Một con người từng mang sự sống từ giã cuộc đời ở quê tôi. Có gì giống nhau đâu ngoài nằm chung trong quy luật vận động của tự nhiên là sinh thành và hoại diệt, bất kể người nào, bất kể ở đâu. Tất cả những gì hiện hữu trên trái đât này hễ có sự sống thì tất nhiên chứa đựng trong nó cả sự chết.

Mà sao tôi thấy không ai mất năm 1985, để liên tưởng rằng năm đó mình ra đời trong niềm vui của ba mẹ thì ở chỗ khác, thiên hạ khóc ròng vì nỗi mất người thân.

29.02.2012

Đàn bà xấu thì không có quà

Phàm là phụ nữ, sắc đẹp là tài sản vô giá, là hạnh phúc lớn trong cuộc đời. Hạnh phúc khi được đàn ông chiêm ngưỡng, say mê. Hạnh phúc khi được đàn bà ngoái nhìn, ghen tị. Nhưng nếu diện mạo mất cân xứng, tật nguyền như nàng Nấm trong Đàn bà xấu thì không có quà, thì cuộc sống người phụ nữ sẽ ra sao? Nhất là khi ông trời ban cho nàng một trí tuệ sáng láng để biết đau nỗi đau của số phận.



Bão tố bắt đầu từ một lần nàng Nấm bắt gặp hình ảnh người anh rể nằm ngủ chỉ mặc độc cái quần đùi, cô gái xấu xí đã không thể nén lại bản năng tò mò. Hình ảnh đó cứ đeo đẳng trong đầu, thâu tóm ánh mắt Nấm mỗi khi vào phòng anh rể dọn dẹp lúc sáng sớm. Nhiều lần như thế, ánh mắt khát khao như có ma lực của Nấm bỗng dưng đánh thức anh rể dậy. Và chính nỗi sợ hãi của anh rể khi kể lại câu chuyện cho vợ mình nghe đã khiến Nấm tủi hổ. Nấm bẽ bàng nhận chân được diện mạo của mình. Từ đó, nàng quyết tâm học hành như để quên đời.

Bù lại, Nấm có một tâm hồn đẹp ẩn giấu một tài năng văn chương. Ban đêm, khi những tiếng đời đã lắng xuống, Nấm sống trong thế giới ước vọng của riêng mình: ước vọng về cuộc đời, về cha mẹ, về bản thân… Từ khi quen được một người đàn ông qua mạng, những ước mơ trở nên sống động, chân thật hơn. Người đàn ông tuy cách xa nửa bán cầu nhưng có khả năng đưa Nấm vào những giấc mơ triền miên về một tình yêu bình dị. Người đàn ông khơi lên những cơn thổn thức có khi êm ái, có khi bức bối như muốn vỡ òa trong nỗi nhớ thương cồn cào, và rồi những cảm xúc đầy tràn đó đổ ra trang giấy. Hôm sau, những trang lòng Nấm viết gửi cho người đàn ông trở thành tác phẩm văn học gây ngạc nhiên cho những đồng nghiệp Nấm - vốn trước kia chỉ xem Nấm là con bé tật nguyền đáng thương.

Nhà văn Y Ban rất tinh tế khi miêu tả những rung động đầu đời của một cô gái xấu xí khao khát tiếng yêu. Có khi Nấm chìm trong cơn đê mê những nụ hôn, ánh mắt, nụ cười mà người đàn ông đó tặng, dù tất cả chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng. Rồi có khi giật mình nhớ lại thân phận tật nguyền, Nấm mới biết đó là sự xa xỉ. Nàng Nấm tật nguyền như vùng đất hạn chờ đợi một cơn mưa.

Dù ngày đêm mong mỏi và nuôi những giấc mộng đẹp về người đàn ông chưa rõ hình hài này, nhưng khi  anh ta báo tin sắp về nước thì Nấm lại tưởng tượng ra nhiều cách trốn tránh lẫn gặp gỡ anh. Chút tự tin còn sót lại trong Nấm về khuôn mặt khả ái cũng bị bóp chết từ sau sự kiện người đồng nghiệp từ chối thân thể Nấm. Tôi không khỏi mủi lòng khi đọc những tâm tư của Nấm, cách Nấm mặc cảm, tự an ủi và tìm cho mình chân lý sống không có tình yêu: “…Nếu em là một cô gái hoàn hảo thì tình yêu của em dành cho anh sẽ là sự ngọt ngào nhất trên đời. Nhưng em lại là một cô gái tật nguyền thì tình yêu đó sẽ là sự ghê tởm phải không anh. Nhưng anh đã cho em những giờ phút lãng mạn nhất. Em đã biết cách gìn giữ nó cuộc sống mai kia của em. Và em cũng còn biết cả cái cách tự mang tình yêu đến thỏa mãn cho mình. Cuộc đời có rất nhiều nẻo để sống. Chắc gì cách nhân loại đang làm lại có chất lượng hơn cách của em…”

Nấm chỉ dám mơ giấc mơ của một người bình thường. Nhưng Nấm không bình thường. Thế nên người đàn ông đó chỉ khẽ lướt qua đời Nấm chưa kịp để lại một cành hồng hay một món quà, để “sự hiện diện của nó là minh chứng cho một thời Nấm cũng có tình yêu.” Và Nấm mãi mãi sống trong ước mơ cao vời đó…

Cho tôi nhìn lại...

Đúng là tôi muốn hiểu về những ngày đã qua, hay nói cách khác, tôi muốn thu nhặt, sắp xếp có trình tự để ngắm nhìn “nó” thật kỹ lưỡng, để có kết luận chắc chắn cho những ngày đã qua. Mấy bữa nay tôi cứ trăn qua trở lại vì nó. “Nó” chính xác là 2 tháng tôi ở trọ bên chung cư..

Tôi muốn sắp xếp ký ức thật rõ ràng, đặc biệt là ký ức êm đềm, để nhìn lại dấu vết - nơi tôi và người đã đi qua. Tôi muốn hiểu nó, nói theo cách nhân vật An Mi trong Và khi tro bụi của Đoàn Minh Phượng.



Tôi thường lẩn thẩn cái kiểu, tại thời điểm này đem lòng nhớ tới thời điểm cũ, rồi so sánh, rồi tự thích thú, rồi tổng kết… Ví dụ như khi đang ở chủ nhật này, ngẩn mặt ra tự hỏi, chủ nhật vừa rồi mình và người làm gì, có điều gì đáng ghi nhớ, rồi chủ nhật trước đó nữa ra sao, cứ thế mà lần mò theo chiều dài nỗi nhớ cho tới khi trí nhớ không còn khả năng dẫn đường nữa. Mà không nhất thiết phải là chủ nhật, có thể là tuần này với tuần khác, tháng này với tháng khác, năm này với năm trước. Tôi có thói quen tổng kết âm thầm như vậy. Có lẽ chỉ khi được nhìn tổng thể và hiểu những kỷ niệm đẹp, rồi cất giữ ký ức vào một ngăn riêng với cảm giác mình đã sở hữu nó, thì tôi mới yên lòng, mới chịu công nhận rằng đây là thời điểm hạnh phúc của mình. Thật lạ!

Ký ức đẹp không được vụt mất khỏi tôi, ký ức phải nhắc tôi nhớ mình đã đi qua chuỗi ngày tháng đó như thế nào. Đó là cách tôi tiêu hóa, khắc ghi kỷ niệm. Chỉ như vậy, tôi mới chắc chắn mình đã có những ngày tháng tươi đẹp bên người. Vì tôi biết, năm sau đúng vào thời điểm này, tôi sẽ lại lẩn thẩn tự hỏi mình đã làm gì vào năm trước đó. Nếu tôi để quá khứ trôi qua một cách đơn điệu, tẻ nhạt, nếu tôi tạo một quá khứ trống hoác không dấu vết, nếu tôi biết mình nhớ không hết những điều tươi đẹp, thì nỗi hối tiếc sẽ dằn vặt tôi…

***

Kỷ niệm chất đầy căn phòng nhỏ xíu. Và rồi một ngày đầu tháng 12, tôi lặng lẽ tiếc nuối nhìn chốn mình gắn bó, chốn đã in dấu vết của tôi và người - giờ đây là một đống đổ nát. Tôi đứng ngó nơi chứa kỷ niệm của mình bị tháo dỡ từng phần một. Tôi phải chuyển nhà.

Vậy là chỉ còn trong ký ức, không còn một chứng nhân có hình hài sắc tướng để lâu lâu tôi ngoái nhìn, được gọi “nơi đó”…

Nhưng tôi viết, viết để thời gian không rêu phong quá khứ, và để trí nhớ không phản bội ký ức…

17/19.12.2011

(photo: Internet)

Sống (Dư Hoa)

Nhân vật chính trong Sống là Phú Quý, quý tử trong một gia đình địa chủ giàu có. Phú Quý kiêu căng ngạo mạn, ăn chơi lêu lỏng. Đến khi tán gia bại sản vì thói ham mê cờ bạc, anh mới tỉnh ngộ, mới biết xót thương cho cha mẹ, vợ con. Rồi chính cái nghèo đã mở đường cho bi kịch đầu tiên trong cuộc đời anh. Cha anh vì đau buồn, chua xót trước sự lụn bại của dòng dõi đã đâm đầu vào đất tự sát. Những tưởng cuộc đời đã trừng phạt anh bài học cay đắng bấy nhiêu đó. Một lần ra tỉnh tìm thầy lang chữa bệnh cho mẹ, cuộc sống đang dần êm xuôi của anh sau 2 biến cố lớn thình lình rẽ sang một hướng khác, anh không còn cơ hội giã biệt người mẹ bệnh tật và vợ con dưới quê, và còn chưa kịp bù đắp cái quá khứ lầm lạc của mình.

Phú Qúy bị bắt đi lính suốt 2 năm. Trận địa ác liệt, sự sống mong manh. Đồng đội đang song hành bỗng té ngã, tưởng như bị ngất, nhìn kỹ lại hóa ra anh ta bị mất một bên đầu. Chết chóc nhan nhản như lá rụng mùa thu. Khoảng thời gian đó, chịu đựng đói khổ và chứng kiến vô số mạng sống của đồng đội bị vứt lại như cỏ rác tại chiến trường, Phú Quý nghĩ anh sẽ không thoát khỏi vòng vây của số phận. Chưa biết chết lúc nào thì anh được đội quân giải phóng cứu và cho về nhà.

Anh thầm nghĩ “nạn lớn không giết được mình thì sẽ hạnh phúc về sau.” Có đâu ngờ cuộc đời đã phản bội niềm tin của anh. Cảm tưởng như ông trời thích chơi trò bất công, gom góp, sắp đặt bao nhiêu nỗi mất mát lớn lao vào cuộc đời Phú Qúy.

Tôi đọc được đâu đó rằng, người ta sống vì 3 lẽ: có ai đó để yêu thương, có công việc nào đó để làm, và có niềm tin để chờ đợi. Số phận nghiệt ngã cứ kiên trì tước đi lẽ sống quan trọng đầu tiên. Mất mát con người muôn đời là mất mát đau thương nhất. Phú Quý gào khóc, dẫu có lúc khổ đau nhấn chìm anh đến mức trở nên trơ lì không hắt ra nổi 1 tiếng thở dài, nhưng anh vẫn không than van, oán trách số phận. Thậm chí khi thế gian quá hiu quạnh, gửi lòng đời biết bao tiếng gọi yêu thương để rồi nhận lại chỉ là sự ghẻ lạnh, thì niềm tin vào cuộc đời của Phú Quý vẫn không lụi tắt. Ông (lúc này tuổi đã xế chiều) tìm nguồn an ủi với súc vật, thấy đồng cảm với chúng. Ông mua trâu già làm bầu bạn, “lúc buồn thì chuyện trò, dắt trâu ra bờ sông ăn cỏ như dắt 1 đứa trẻ”, đặt tên trâu như tên người. Niềm tin mãnh liệt và sức chịu đựng phi thường không ngừng sinh sôi đã giúp ông sống hết kiếp người và có một tuổi già thanh thản. Và như nhà văn Dư Hoa đã viết “Con người ta sống vì bản thân sự sống…”

Truyện được đạo diễn Trương Nghê Mưu dựng thành phim (To Live). Bộ phim gây nhiều tranh cãi, cũng như được đón nhận nồng nhiệt, đặc biệt tại các nước phương Tây.

13.12.2011

Easy Sunday

Waking up early in Sunday morning to get stuff in market for 3 meals. One-day-plan flashes on my mind, a day which puts me in high spirit and excitement to enjoy books with care-free mind. Making milk-coffee just comes after cooking. It fills me with eagerness. Coffee-reading book is always an inseparably perfect duo. Feeling like I am a real owner of my place - the rented house. This accommodation has now become my own (temporary) home. So cool!

Getting up earlier, I’m suddenly in an active position that gains me so much time. Sleeping late is always seducing guys into exchanging their useful time for wasting time.

NHỮNG NGÀY UNG DUNG

Sáng chủ nhật dậy sớm đi chợ nấu ăn cho cả 3 bữa, sáng trưa chiều. Trong đầu khấp khởi dự định cho một ngày tự tại, thoải mái tận hưởng thú vui đọc sách. Nấu ăn xong sẽ pha cà phê. Cà phê - đọc sách là bộ đôi hoàn hảo khó tách rời. Cảm giác như mình thực sự là chủ ngôi nhà - nhà trọ. Chốn trọ giờ đã (tạm thời) trở thành nhà mình.

Dậy sớm, bỗng nhiên ta chủ động và có thêm thời gian. Cơn ngủ nướng luôn dụ dỗ người ta bỏ ra thời gian có ích đổi lấy sự lãng phí mà.

Great Quote from "THE GREAT GATSBY" (F. Scott Fitzgerald)

In my younger and more vulnerable years my father gave me some advice that I’ve been turning over in my mind ever since.

“Whenever you feel like criticizing any one,” he told me, “just remember that all the people in this world haven’t had the advantages that you’ve had.”

He didn’t say any more, but we’ve always been unusually communicative in a reserved way, and I understood that he meant a great deal more than that. In consequence, I’m inclined to reserve all judgments, a habit that has opened up many curious natures to me and also made me the victim of not a few veteran bores. The abnormal mind is quick to detect and attach itself to this quality when it appears in a normal person, and so it came about that in college I was unjustly accused of being a politician, because I was privy to the secret griefs of wild, unknown men. Most of the confidences were unsought — frequently I have feigned sleep, preoccupation, or a hostile levity when I realized by some unmistakable sign that an intimate revelation was quivering on the horizon; for the intimate revelations of young men, or at least the terms in which they express them, are usually plagiaristic and marred by obvious suppressions. Reserving judgments is a matter of infinite hope. I am still a little afraid of missing something if I forget that, as my father snobbishly suggested, and I snobbishly repeat, a sense of the fundamental decencies is parcelled out unequally at birth.

VIETNAMESE VERSION (by Hoàng Cường):

Hồi tôi còn nhỏ tuổi, nghĩa là hồi dễ bị nhiễm các thói hư tật xấu hơn bây giờ, cha tôi có khuyên tôi một điều mà tôi ngẫm mãi cho đến nay:

“Khi nào con định phê phán người khác thì phải nhớ rằng không phải ai cũng được hưởng những thuận lợi như con cả đâu.”

Ông không nói gì thêm, nhưng vì hai cha con chúng tôi xưa nay vẫn rất hiểu nhau mà chẳng cần nhiều lời nên tôi biết câu nói của ông còn nhiều hàm ý khác. Vì vậy tôi không thích bình phẩm một ai hết. Lối sống ấy đã mở ra cho tôi thấy nhiều bản tính kì quặc, nhưng đồng thời khiến tôi trở thành nạn nhân của không ít kẻ chuyên quấy rầy người khác. Những đầu óc không bình thường nhanh chóng nhận ra và gắn bó với đức tính này khi nó biểu lộ ở một người bình thường. Bởi vậy, ở trường đại học tôi bị mang tiếng oan là kẻ ranh mãnh vì tôi nghe thấu những nỗi đau khổ thầm kín của những tay ăn chơi bừa bãi mà tôi không quen biết. Phần lớn không phải do tôi tìm cách moi chuyện. Thường tôi giả vờ ngủ hay đang chăm chú vào việc gì đó, thảng hoặc còn tỏ ra hơi khó chịu nữa, mỗi khi tôi nhận thấy qua những dấu hiệu không thể nhầm được là sắp lại có một chuyện tâm sự gì đây. Bởi vì những chuyện tâm sự của các chàng trai trẻ, hay ít ra những lời lẽ mà họ dùng để diễn đạt, thường là cóp nhặt của người khác và mất hết ý nghĩa vì rõ ràng đã bị bớt xén đi nhiều chỗ. Không bình phẩm nghĩa là còn hi vọng, hi vọng mãi. Tôi e còn bỏ sót một điều gì đó nếu tôi quên nói, như cha tôi đã khẳng định một cách hợm hĩnh và tôi hợm hĩnh nhắc lại ở đây, rằng ý thức về những phép xử thế lịch sự cơ bản không được chia đều cho mọi người khi họ ra đời

Đẹp - Giản dị

Khi cầm trên tay cuốn Cưỡng cơn gió bấc, lòng tôi chợt muốn nâng niu, giữ gìn nó. Hôm sau, tôi đi mua bao bìa nhựa. Tôi quay về với thói quen bao sách như thời sinh viên.

Bìa sách quá đẹp, không phải cái đẹp nhiều họa tiết hay màu sắc, mà là vẻ đẹp giản dị, nổi bật và sang trọng.

CÂY BÚT DẠ QUANG

Khi đọc sách tôi phải dùng bút dạ quang để tô đậm những câu, đoạn mình thích hoặc khi tôi thấy chúng cung cấp cho tôi kiến thức.

Hôm nay tôi đọc sách nhưng không tìm thấy bút dạ quang trong ngăn cặp, chỗ tôi thường cất nó. Tôi nghĩ mình đã bỏ quên ở nhà, trong chuyến về quê vừa rồi.

Tôi đã nghĩ mình không có nó ở bên tôi trong lúc đang cần - lúc đang đọc sách. Một cảm giác thiếu thốn, khó chịu rằng những con chữ sẽ trôi tuột mất nếu tôi không đánh đấu hoặc khoanh đoạn bằng bút dạ quang.

Tôi đoán con bé học cấp 2 nhà kế bên chắc có xài bút. Thấy nó mãi chơi lô tô, tôi đợi lúc khác. Và tôi lại lười đi mua.

Rồi sáng hôm sau, khi lục tìm chìa khóa cửa trong ngăn ba lô, tôi thấy cây bút dạ quang nằm kẹt phía dưới, có thể đồ trong ba lô nhiều, che khuất tầm nhìn của tôi.

Hóa ra nó luôn ở bên tôi, nhưng do tôi không biết nên tôi đã không có nó.

09.02.2012

WHERE IS MY HIGHLIGHTER?

I have a habit of highlighting some phrases, sentences, text that i like every time reading books or that they give me knowledge.

Today I read a book but my highlighter is nowhere to be found, even in my backpack where I often put it. I guess I have left it at home, on my homeland trip.

I believe I don’t have it by my side whilst needing. That causes me an unpleasant feeling as if words in the book would slip off my mind without traces. I must highlight to capture them. But the BIG PROBLEM consists in my laziness. It stops me going out to get it.

Finally, I have no highlighter for next 3 days just for the reason that while I’m out, I forget to buy and while I’m reading, then I realize I forget buying it.

And then tomorrow morning, suddenly I’ve found it stuck at the bottom of the very backpack.

It turns out that the highlighter is being by my side, just because I don’t know, so I don’t have it.

A lot of things in life go the same way.