...

Đôi khi, người ta sống luẩn quẩn trong một vòng tròn khép kín mà không biết làm sao thoát khỏi. Chiều nay Nguyên ngồi co ro bên cửa sổ nhìn dòng xe ồ ạt trôi, nhớ lại năm tháng học trò buồn bã. Cái thuở rụt rè luẩn quẩn từ nhà tới trường, chỉ học và học. Sức học Nguyên yếu. Nếu không muốn thua kém các bạn thì phải siêng năng. Nguyên đã nhiều lần muốn buông xuôi mặc cho điểm số để đổi lấy cảm giác thoải mái làm những điều mình thích. Nhưng Nguyên chưa bao giờ dám ra khỏi nếp sống tẻ nhạt ấy, để rồi nó ăn sâu và hình thành tính cách nhút nhát, tự ti trong Nguyên. Nguyên đã tự bó hẹp cuộc sống mình lúc đó.

Bây giờ nghĩ lại Nguyên thấy tiếc ngần ấy năm mình chỉ biết mỗi việc học, trong khi cuộc sống còn vô số những thú vui giúp Nguyên tự tin và dạn dĩ hơn. Nếu như ngày ấy Nguyên đủ bản lĩnh vượt lên những khuôn phép nhàm chán của cuộc sống thì giờ đây đâu phải bối rối, vụng về trước cánh cửa rộng của cuộc đời và tình yêu. Nguyên tự trách mình, rồi trách ba mẹ không quan tâm đến con gái. Nguyên thấy mình giống như cây con trong chậu, khô héo và còm cõi vì thiếu sự chăm sóc của chủ.

***

Trời đã chuyển mùa mấy ngày nay. Cái se se lạnh của đất trời phương Nam làm Nguyên cảm thấy hoang hoải cô đơn và hay nghĩ ngợi về quá khứ. Những chiều nhàn nhạt nắng, lười vận động, ngồi một mình mãi tới khi màn đêm buông xuống, Nguyên nghe lòng mình bị nỗi ám ảnh thời gian vây chặt. Ngày lại ngày trôi qua nhẹ như chùm bong bóng bay, không âm thanh không dấu vết. Nguyên thấy mình sống chưa đủ tuổi trẻ, muốn dấn thân và trải nghiệm tuổi trẻ nhiều hơn nữa. Chứ không phải hàng ngày hờ hững tới cơ quan, buông những câu chào hỏi giống nhau, nở những cười giống như ngày hôm trước, lõ gõ vài con chữ đến hết giờ, rồi hờ hững ra về. Tối xem ti vi một chút, ngoan ngoãn chuẩn bị một ngày mới không mấy khác ngày hôm qua. Cuối tháng nhận đồng lương khiêm tốn của một nhân viên xoàng.

Khi Nguyên biết ý thức về thời gian thì đã 25 tuổi. Ở tuổi này người ta có được gì trong cuộc sống. Nguyên sợ nhìn vào sự thành đạt và hạnh phúc của người khác, vừa tủi thân vừa ganh tị với họ. Bằng tuổi Nguyên, người ta đã trong tay danh lợi lẫn tình yêu, hay ít ra những tháng ngày đáng nhớ làm hành trang sau này. Nguyên thường so sánh như thế vì thấy phần đời đã qua sao trơn tru, đơn điệu. Quá khứ của Nguyên, phần đời lẽ ra sôi động của Nguyên đã im lìm gắn chặt bên Vinh. 

Lại nhớ về V.

Nguyên biết mình bị luẩn quẩn đấy, nhưng không sao thoát ra được. Đã nhiều lần tên V tự nhiên chen vào suy nghĩ của Nguyên, nhất là những lúc suy tư. Hình như không có cái  mới thay thế thì cái cũ không chịu ra đi. Có gì đâu những năm tháng ngu khờ, tẻ nhạt đó. Tình yêu như cốc nước lã không mùi vị, chỉ có giá trị đối với những kẻ đang khát...

2008 

Chuyện sách

Rảnh rỗi sinh nông nỗi thế này chăng? Khi mình có vô số thời gian thì phần nhiều lại dành cho việc đọc. Tháng 9 này đã mua sách nhiều kỷ lục, và tất nhiên đã tốn không ít tiền, trong khi điều kiện tài chính sa sút như thế này. 

Việc đọc có bao giờ là đủ đối với mình chưa? Từng hứa rằng, đọc xong cuốn đó rồi sẽ tạm ngưng mua sách một thời gian, hoặc, mua cuốn này nữa rồi thôi. Nhưng sao mình cứ tham lam muốn sở hữu thêm nữa dù còn cả đống sách chưa kịp đọc? 

Hình như người ta thường nghĩ “có thêm cái này/cái kia sẽ là đủ đối với tôi”. Nhưng khi đạt được rồi thì họ lại thấy mình cần thêm cái khác. Lòng tham sách của mình cũng y hệt như vậy ta!?

Chung quy là mình sợ cái cảm giác tiếc rẻ khi sau này nhận ra mình đã phớt lờ những cuốn sách hay. Thôi thà chọn lầm còn hơn bỏ sót. Cái lầm của việc mua sách không trả giá đắt như nhiều cái lầm trong cuộc sống đâu. Nên mua đi, cho khỏi “day dứt bứt rứt”!

1.

Mình mua nhiều từ khi biết nhà sách Sách Hà Nội. Vào đây khó mà cưỡng lại “ham muốn” mua sách. Không gian vừa phải, ấm cúng và thân thiện, có ghế gỗ cho khách ngồi đọc thử thoải mái. Đặc biệt, sách ở đây bán bán sỉ, có lẽ vì vậy mà mình luôn cảm thấy giá sách rẻ đi khá nhiều. Một điều nữa là, khách vào đây toàn là dân mê sách thứ thiệt. Mình thích nhìn những cuốn sách nằm trên tay họ. Một hình ảnh mang tính cổ động. Cho nên cũng ít khi ra về tay không.

Lễ quốc khánh 2/9, Sách Hà Nội giảm giá tưng bừng. Dù chưa có ý định mua, nhưng thấy giảm nhiều như vậy, bỏ qua cũng tiếc. Do dự lắm mới mua nhiêu đây: 

Đâu mái nhà xưa – Hermann Hesse, Hoài Khanh dịch, 243 tr., 35k.

Từ bát nhã đến Pháp Hoa – Phạm Công Thiện, 127 tr., 30k

Thiền khai sáng trí năng và xả bỏ ưu phiền – Shunryu Suzuki, Lê Tuyên dịch, Lê gia hiệu đính, 121 tr., 34k.

Kẻ phản Ki-Tô – Niezchie, Hà Vũ Trọng dịch, Tiến Văn hiệu đính, 185 tr., 42k.

Một cái chết rất dịu dàng – Simone de Beauvoir, Vũ Đình Lưu dịch, 140 tr., 22,5k.

Tà dương – Dazai Osamu, Hoàng Long dịch, 189 tr., 55k.

Kim cương gươm báu chặt đứt phiền não -  hích Nhất Hạnh, 175 tr., 30k.

Đang cần Bắt trẻ đồng xanh.

2.

Đảo qua nhà sách bên cạnh thì còn. Bên đây bán sách cũng giảm giá, nhưng theo kiểu nhìn giá bìa ước lượng, chứ không phải giảm cố định 20% trên mọi đầu sách như bên SHN. Cuốn Bắt trẻ đồng xanh giá bìa 54k, giá bán 44k.  

Đã ấn tượng với cái bìa màu xanh lá tươi mát, vừa đẹp vừa giản dị. Nhưng lần lữa không mua vì không thích tác phẩm văn học của Mĩ. Lần này nhất quyết tìm mua vì gần đây mới biết dịch giả của cuốn sách, Phùng Khánh, thực ra là Thích nữ Trí Hải, một người rất được các bậc trí giả kính trọng trong làng dịch thuật và nền Phật học nước nhà. 

Giáo sư  Thái Kim Lan hiệu đính cho tác phẩm Câu Chuyện Dòng Sông (Hermann Hesse) do Thích nữ Trí Hải chuyển ngữ từ bản tiếng Anh, đã ngạc nhiên trước sự chuẩn xác của dịch phẩm, và cho rằng khó có thể tìm một thay thế bản dịch khác thay thế. 

Giáo sư Cao Huy Thuần có bài tản mạn bày tỏ lòng ngưỡng mộ về đức độ và tài năng của Cô trong cuốn Thấy Phật: “… nhìn công trình dịch thuật của cô mấy ai theo kịp, vừa lượng vừa phẩm. Cô giỏi ngoại ngữ từ khi còn trung học. Cô viết văn rất hay, đài các. Lúc trẻ, Cô dám dịch cả Hermann Hesse, văn viết như thơ… Nét bút văn chương hoa gấm trời cho, Cô chỉ dùng để làm trong sáng bản dịch.”

Thêm một vị nữa là Tỳ Kheo Thích Minh Châu, viện trưởng Viện Đại Học Vạn Hạnh. Trong lời giới thiệu quyển Tư tưởng Phật học (Walpola Rahula) do cô Trí Hải dịch, Tỳ kheo có lời nhận xét như sau: “Tên của cô cũng đủ bảo đảm cho giá trị dịch thuật của dịch phẩm.” 

Cũng dễ hiểu vì sao các nhà làm sách vẫn cứ in đi in lại những tác phẩm văn học/Phật học do Cô Trí Hải dịch. Như dịch phẩm CCDS đã được in đến 8 lần, từ 1965 cho tới nay. 

Bắt trẻ đồng xanh có vẻ không mang màu sắc Phật giáo, nhưng việc Cô chọn dịch hẳn là có mối đồng cảm hoặc tương quan.

Ở nhà-sách-bên-cạnh này còn tìm được những cuốn khác mà nhiều nơi đã hết hàng như:

Di sản của Ezster - Marai Sandor, Trương Đức Hường dịch, 195 tr., 36k.

Mùa thu của cây dương - Kazumi Yumoto, Nguyễn Thị Hương Giang dịch, 202 tr., 37k.

(Hai cuốn này bìa rất đẹp)

Chàng tóc đẹp - Lữ, 170 tr., 22k

Tình nhân - Janusz L. Wisniewski, Nguyễn Thị Thanh Thư dịch, 308 tr., 48K.

[My diary - Gloomy days]

Mấy bữa trước lục lọi lại đồ cũ, tìm được một trang nhật ký mình viết năm 2009. Tự nhiên cảm thấy nó ... đẹp, tuy hơi sến nhưng đây là cảm xúc  chân thật của mình. Cũng may lúc chuyển nhà trọ, mình đã xé trang này ra, gấp đôi lại và ép trong một cuốn vở khác.



17/07/2009

Thời gian qua tôi đã sống cho ai, để bây giờ nhìn lại thấy trống rỗng mà muốn sống thêm cái cuộc sống mà mình đã trải qua.

Địa phận câm lặng

Tuyệt nhiên không ai nói gì.

Tôi vẫn thường cố tình đi ngang chốn này, cảm tưởng sự xuất hiện của mình như một màn trình diễn nổi bật duy nhất mà mọi ánh mắt đổ dồn về. Tất cả đều thinh lặng, nằm bất động trong hình dáng không ai thấy. Chủ nhân những ngôi nhà có khi còn rất trẻ, có người còn chưa kịp để lại dấu ấn với cuộc đời.

Kiến trúc của mỗi nhà vuông vuông tẻ nhạt, quét vôi trắng giông giống nhau nổi bật cả một vùng. Nhà không số chen chúc ven những con đường không tên. Chúng nằm san sát, co ro như cam chịu tiếng gọi của số phận.

Ở một khu cỏ hoang nhuộm màu bụi đỏ, rậm rạp xô nhau. Vài cụm thân cao khẳng khiu, bướng bỉnh vươn lên thách thức sự tàn bạo của mưa nắng. Ở một khu khác người ta san bằng đất đá trồng cải. Màu xanh điểm lơ thơ trên nền đất nâu tươi tốt. Lại có những cụm bị ai đó dùng lửa phát hoang, gốc cháy đen nhưng cỏ vẫn đứng trơ lì như chờ chực một trận mưa mùa hè đổ xuống để tiếp tục sinh sôi.

Lẩn khuất trong đó là những ngôi mộ xây bằng đá ong lâu đời. Khu mộ này chắc đã lâu không ai tới. Cỏ hoang mặc sức tung hoành, lấn chiếm. Thời gian giẫm đạp qua đây in rõ dấu vết của lãng quên. Bao lâu thì dấu vết  những người chết sẽ hoàn toàn mất hút trên thế gian?



Bước vào địa phận của “thành phố chết”, lòng tôi thấy thanh thản lạ lùng. Sao tôi lại chọn đi qua đây thường xuyên ? Sao tôi tìm được bình yên trong nỗi câm lặng của những âm hồn? Hay do ở chỗ này chỉ mình tôi có tiếng nói? Hay khi bước vào đây, tôi cảm nhận rõ sự sống như viên ngọc quý mà mình may mắn còn sở hữu? Hay tôi biết lát nữa, sau khi tôi rời khỏi đây, tôi sẽ tận hưởng niềm vui của kẻ được quay về với cuộc sống sôi động? Tôi đâu có chán đời. Tôi yêu cuộc sống, yêu thiên nhiên và thích sống hài hòa, bình yên trong nó.

Tôi thấy khuôn mặt những người thăm mộ cũng gần gũi. Viếng thăm người chết, lòng họ lắng xuống, không còn mang vác những sân si, so tính ngoài đời. Nhưng rồi khi bước ra khỏi đây, họ sẽ trở về con người của đời sống thường nhật đầy dục vọng, nghi ngại, phân chia. Ít ra tôi cảm nhận như vậy.

1981

Người này qua đời năm 1981. Hơn 30 năm trước. Lúc tôi chưa sinh ra. Chợt lan man nghĩ không biết đã có bao nhiêu con người lọt vào đời và bao nhiêu người lọt xuống đất trong ngần ấy năm? Lúc tôi và thế hệ của tôi chưa có, cuộc sống đã bao gồm một phần rất nhỏ như cái chết của người này. Cuộc sống đã ồn tại và vận hành liên miên với tất cả bản chất của nó xuyên suốt chiều dài thời gian.

Mỹ Tâm cũng ra đời vào năm này. Tự dưng tôi biết mình nói nhảm! Nhưng ai biết được, tức khắc lúc đó tôi nghĩ ngay tới cô ca sĩ nhiều thành tựu này. Khắp nơi trên trái đất, sự sống-sự chết cứ diễn ra trong từng giây từng phút, ở nơi này nơi khác; không  thấy nhau, không biết nhau nhưng sống-chết, sinh thành-hoại diệt luôn hiện hữu sóng đôi như thế. Một ngôi sao tầm ảnh hưởng rộng trong âm nhạc lọt lòng mẹ tận miền Trung. Một con người từng mang sự sống từ giã cuộc đời ở quê tôi. Có gì giống nhau đâu ngoài nằm chung trong quy luật vận động của tự nhiên là sinh thành và hoại diệt, bất kể người nào, bất kể ở đâu. Tất cả những gì hiện hữu trên trái đât này hễ có sự sống thì tất nhiên chứa đựng trong nó cả sự chết.

Mà sao tôi thấy không ai mất năm 1985, để liên tưởng rằng năm đó mình ra đời trong niềm vui của ba mẹ thì ở chỗ khác, thiên hạ khóc ròng vì nỗi mất người thân.

29.02.2012

Cho tôi nhìn lại...

Đúng là tôi muốn hiểu về những ngày đã qua, hay nói cách khác, tôi muốn thu nhặt, sắp xếp có trình tự để ngắm nhìn “nó” thật kỹ lưỡng, để có kết luận chắc chắn cho những ngày đã qua. Mấy bữa nay tôi cứ trăn qua trở lại vì nó. “Nó” chính xác là 2 tháng tôi ở trọ bên chung cư..

Tôi muốn sắp xếp ký ức thật rõ ràng, đặc biệt là ký ức êm đềm, để nhìn lại dấu vết - nơi tôi và người đã đi qua. Tôi muốn hiểu nó, nói theo cách nhân vật An Mi trong Và khi tro bụi của Đoàn Minh Phượng.



Tôi thường lẩn thẩn cái kiểu, tại thời điểm này đem lòng nhớ tới thời điểm cũ, rồi so sánh, rồi tự thích thú, rồi tổng kết… Ví dụ như khi đang ở chủ nhật này, ngẩn mặt ra tự hỏi, chủ nhật vừa rồi mình và người làm gì, có điều gì đáng ghi nhớ, rồi chủ nhật trước đó nữa ra sao, cứ thế mà lần mò theo chiều dài nỗi nhớ cho tới khi trí nhớ không còn khả năng dẫn đường nữa. Mà không nhất thiết phải là chủ nhật, có thể là tuần này với tuần khác, tháng này với tháng khác, năm này với năm trước. Tôi có thói quen tổng kết âm thầm như vậy. Có lẽ chỉ khi được nhìn tổng thể và hiểu những kỷ niệm đẹp, rồi cất giữ ký ức vào một ngăn riêng với cảm giác mình đã sở hữu nó, thì tôi mới yên lòng, mới chịu công nhận rằng đây là thời điểm hạnh phúc của mình. Thật lạ!

Ký ức đẹp không được vụt mất khỏi tôi, ký ức phải nhắc tôi nhớ mình đã đi qua chuỗi ngày tháng đó như thế nào. Đó là cách tôi tiêu hóa, khắc ghi kỷ niệm. Chỉ như vậy, tôi mới chắc chắn mình đã có những ngày tháng tươi đẹp bên người. Vì tôi biết, năm sau đúng vào thời điểm này, tôi sẽ lại lẩn thẩn tự hỏi mình đã làm gì vào năm trước đó. Nếu tôi để quá khứ trôi qua một cách đơn điệu, tẻ nhạt, nếu tôi tạo một quá khứ trống hoác không dấu vết, nếu tôi biết mình nhớ không hết những điều tươi đẹp, thì nỗi hối tiếc sẽ dằn vặt tôi…

***

Kỷ niệm chất đầy căn phòng nhỏ xíu. Và rồi một ngày đầu tháng 12, tôi lặng lẽ tiếc nuối nhìn chốn mình gắn bó, chốn đã in dấu vết của tôi và người - giờ đây là một đống đổ nát. Tôi đứng ngó nơi chứa kỷ niệm của mình bị tháo dỡ từng phần một. Tôi phải chuyển nhà.

Vậy là chỉ còn trong ký ức, không còn một chứng nhân có hình hài sắc tướng để lâu lâu tôi ngoái nhìn, được gọi “nơi đó”…

Nhưng tôi viết, viết để thời gian không rêu phong quá khứ, và để trí nhớ không phản bội ký ức…

17/19.12.2011

(photo: Internet)